Zamek w Braniewie

Zamek_Braniewo_stare_zdjęcie

Pozostałość najstarszego na Warmii zamku a także pierwszej siedziby biskupów tego rejonu po dziś dzień zachwyca wielu turystów odwiedzających nadmorskie Braniewo. Położone pomiędzy Elblągiem a granicą Rosyjską miasto, jest niezwykle ciekawym punktem na mapie województwa warmińsko – mazurskiego. Położone nad urokliwą rzeką Pasełęką w niedalekiej okolicy Zalewu Wiślanego oraz zamek w Braniewie jest zdecydowanie wartym odwiedzenia miejscem. 

Szczególnie, że to właśnie na jego terenie w połowie XIII z fundacji biskupów warmińskich wzniesiono niezwykle okazały średniowieczny zamek. 

Jednak nie był to jedyny zamek powstały na tych terenach. Wcześniej w okolicy znajdowały się dwa inne grody, a raczej, ze względu na swój rozmiar – gródki. Kiedy pierwszy z nich został zniszczony w 1242 roku, na jego miejscu stanął nowy, gród wraz ze strażnicą. Również i ten nie przetrwał długo. Tak jak jego poprzednik, został zniszczony przez Warmów w czasi kolejnego powstania pruskiego, które miało miejsce w 1261 roku. Dopiero dwadzieścia trzy lata później, a więc w roku 1284, biskup warmiński Henryk I Fleming, brat właściciela poprzedniego zamku Jakuba Fleminga, zlecił postawienie kawałek dalej, nowej warowni. Również, wartym podkreślenia czynnikiem jest fakt, iż doszło do tego po stłumieniu kolejnego powstania, a co za tym idzie, zmiany lokalizacji miasta Braniewa. Wtedy też Braniewu został nadany przywilej prawa lubeckiego. 

Budowa zamku w Braniewie

Jak już wiemy, w roku 1284, w południowej części nowo zlokalizowanego Braniewa wzniesiono kamienne mury zamku, pełniącego później funkcję siedziby biskupów warmińskich.

We wschodniej części znajdował się otwór bramny, prowadzący na rozległy dziedziniec  Na planie prostokąta rozlokowano jedno skrzydło mieszkalne, które zajmowało wówczas całą południową część zamku. Otaczające warownie sporych rozmiarów mury obronne musiały robić niemałe wrażenie na przyjezdnych z całego kraju. Również przy bramie znajdowała się niewielkich rozmiarów kaplica w wysuniętej przed lico wieży bramnej. Było to jednak bardzo skromne jak na biskupów założenie. W tamtych czasach to właśnie do nich należały jedne z najznamienitszych założeń. Dlatego też zdecydowano się na rozbudowę.

Rozbudowa zamku w Braniewie

Rozbudowa ta miała miejsce końcem XIII wieku. Wtedy też od wschodu wzniesiono sporych rozmiarów dwukondygnacyjny budynek, posiadający własne podpiwniczenie. Na planie prostokąta wpisano komnaty biskupa wraz z refektarzem, czyli pomieszczeniem służącym za sporych rozmiarów jadalnie. Obecnie, całe to założenie, choć nieistniejące, zwane jest zamkiem głównym. 

Kiedy spojrzymy na całość, na planie można również dostrzec oddaloną wieżę. Idąc murami, zgodnie z nurtem rzeki Psarki, doszlibyśmy do okazałej wieży wartowniczej. Poza tą jedną, zamek otaczały jeszcze trzy inne wieże wartownicze. Dla dodatkowego wzmocnienia funkcji obronnych przedbramie wzmocnione zostało pół basztą. Także zabudowań strzegła fosa odgradzająca warownię od miasta. 

Znaczenie militarne zamku oraz … krzyżacy

Kiedy patrzymy na historię zamku jest ona pełna zawirowań oraz stoczonych bitew czy buntów. W 1396 roku doszło do zamieszek wśród warmińskiego społeczeństwa, w wyniku których to oblężono zamek. Ucierpiała w tym czasie spora część murów, a także część baszt. Wtedy też zainterweniował sam Konrad von Jungingen. Wedle rozkazów wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego mieszczanie zobowiązali się do odbudowy wyrządzonych szkód w przeciągu najbliższych pięciu lat.

Kolejne sześćdziesiąt lat upłynęło we względnym spokoju. Powoli odbudowywano zamek, dodając to nowe umocnienia militarne. Jednak z nadejściem szóstego lutego 1454 roku doszło do kolejnego buntu wśród mieszczan. Mimo to nie dziwo, że doszło w tym czasie do zdobycia zamku – trwała wtedy wojna trzydziestoletnia. Jednak doszło wówczas do obszerniejszych zniszczeń niż w poprzednich podbojach warowni.

Tym razem poza zburzonym częściowo murem i basztą, siedziba biskupia, czyli zamek w Braniewie została całkowicie splądrowana. Po takich zniszczeniach oraz zdobyciu fortyfikacji, w wielu miastach zamek był rozbierany, nie pozostawał po nim ślad. Tutaj jednak konstrukcja, poza wcześniejszymi zniszczeniami w czasie podboju, została nienaruszona. Najprawdopodobniej wynikało to ze względu na to, że w dalszym ciągu zamek odgrywał niezwykle ważną rolę w obronie miasta i okolicy.

Dalsze losy zamku i okolicy Barniewa

Kolejne lata przynoszą następne walki, intrygi i zawirowania polityczne. Zamek w Braniewie został w połowie XV wieku przejęty przez wojsko Rzeczypospolitej, broniąc go przed najazdem i próbom podboju zakonu krzyżackiego w roku 1455. Niecałe 10 lat później zmienił się biskup na Legendorfa, który sprzyjał zakonowi. W tym momencie przez zmianę sojusznika nastąpiła również zmiana frontu. W ten sposób role się odwróciły i mieszczanie przypuścili atak na załogę polską, wybijając przy tym wszystkich. 

Mija kolejne dziesięć lat i zmienia się protekcja warmii. Na mocy drugiego pokoju toruńskiego diecezja warmińska zyskuje status księstwa lennego Polski. Jednak zaledwie rok później dochodzi do kolejnych zawirowań. Nowym biskupem zostaje nieuznany przez króla Kazimierza Jagiellończyka Mikołaj Tungen. W wyniku tej scesji wybucha wojna księża, która jak poprzednie bitwy, również zbiera swoje żniwa. Tą walkę, z pomocą krzyżaków, wygrał biskup, przejmując Braniewo w roku 1472. 

W późniejszym czasie wojska polskie podjęły kilka prób odbicia miasta, jednakże udało to się dopiero rok później. I to nie siłą, a na mocy porozumienia, w skutek którego biskup Tungen złożył hołd królowi polskiemu, tym samym oddając mu ziemię. 

Ostateczne starcie z krzyżakami

Między rokiem 1519 a 1521 trwała ostatnia wojna krzyżacka. Dotknęła ona wiele miejsc oraz dokonała sporych spustoszeń. Nie inaczej miało się Braniewo. Dokładnie w jej połowie Zakon Krzyżacki zdobył te okolice. Następnie przystąpiono tym razem ze sporym sukcesem odbicia ziem warmińskich. Po zawieszeniu broni doszło również do sekularyzacji Prus, a to zaś zwieńczone zostało słynnym hołdem pruskim, gdzie Albrecht Hohenzollern złożył go Zygmuntowi Staremu na Krakowskim rynku. 

Dobre zakończenie? Nie w tym przypadku

O ile wydawać by się mogło, że wszystko jest już w miare dobrze, sytuacja polityczna klarowna a zamek dalej prezentuje się niezwykle potężnie, tak niestety nadeszli szwedzi, rozbiory i wojny napoleońskie. To, a także czynniki naturalne doprowadziły do ostatecznego upadku warowni. Zamek w Braniewie stopniowo, z każdą kolejną bitwą traciła swoje obronne wartości. 

Pod koniec XIX wieku zamek został przekształcony w szkołę. W tymże czasie zburzono również gotycki dom na podzamczu zastępując go nowocześniejszą architekturą. 

W roku 1945 zamek ostatecznie przestał istnieć. Jedyny ślad jaki po nim pozostał to gotycka wieża bramna, którą możemy podziwiać po dziś dzień.

źródła zdjęć: zamki.pl wikipedia.org braniewo.wm.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *