Zamek w Bobrownikach

Zamek w Bobrownikach to jedno z najważniejszych zabudowań warownych na ziemi dobrzyńskiej. Jego ruiny możemy podziwiać na drodze między Włocławkiem a Toruniem w województwie kujawsko-pomorskim. Położony w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki Wisły miał niegdyś idealny dostęp do głównego szlaku handlowego. 

Historia Bobrowników i zamku

O osadzie w Bobrownikach, jednym z najważniejszych zabudowań warownych, możemy przeczytać w zachowanych do naszych czasów źródłach, z których najwcześniej datowane sięgają 1321 roku. Według wspominek, historycy przypuszczają, że na miejscu późniejszego murowanego zamku stała niegdyś drewniana warownia. Jak się domyślamy, przez materiał, z którego została stworzona nie miała szans przetrwać zbyt długo. Prawdopodobne strawił ją pożar bądź po prostu uległa rozpadowi. 

Wszystko zaczęło się w XIV wieku, kiedy to podczas najazdu litewskiego oddalona o kilka kilometrów Dobrzynia uległa doszczętnemu spaleniu. Skutkowało to przeniesieniem do Bobrowników centrum administracyjnego ziemi dobrzyńskiej. 

Władysław Garbaty 

W ten sposób Władysław Garbaty, który jest najprawdopodobniej inicjatorem budowy zamku, przeniósł wszystkie dokumenty ( w tym akty lokacji miasta Rypin, a także Lipna) oraz najważniejsze urzędy do Bobrowników. 

Włodko Garbacz – bo właśnie w takiej formie jest najbardziej znany – był księciem spokrewnionym z królem Polski. Nie tylko władał ziemiami dobrzyńskimi  po krzyżakach ale również ziemiami łęczyckimi po stryju Władysławie Łokietku. Wywodził się z dynastii Piastów, jednak nie pozostawił po sobie żadnego potomstwa. 

Powstanie zamku w Bobrownikach

Znajdujący się nad brzegiem Wisły zamek zlokalizowany jest nie w centrum Bobrownik a 350 metrów na zachód od nich. 

Co ciekawe, początkowo możnowładcy ulokowali go nad samym brzegiem rzeki jednak przez lata koryto Wisły zmieniało się, co skutkowało wydzieleniem obszaru, na który został postawiony zamek. Innymi słowy przez pewien czas był oddzielony od lądu, spoczywając na wyspie. Dopiero wiele lat później, w latach 80 ubiegłego wieku, zasypano koryto oddzielające warownie od lądu, dzięki czemu możemy dzisiaj bez problemu dostać się do ruin. 

Plan zamku w Bobrownikach

Zamek został wzniesiony na planie kwadratu. W zachodniej części zastosowano tak zwany układ wendyjski, czyli charakterystyczne ułożenie cegieł w sekwencji boków KDDK ( krótki – długi – długi – krótki ), typowy dla budowli wczesnego gotyku. Dalej, zamek był doskonale dostosowany do celów obronnych, które wzbudzały prawdziwy podziw i respekt wśród XIV wiecznego budownictwa. 

Ogólny zarys budowli

Na zamek składały się najprawdopodobniej: trzy kondygnacyjny główny budynek mieszkalny, ulokowany w skrzydle zachodnim, będący najstarszą częścią zabudowy warownej oraz brama kształtem przypominająca wieżowy budynek od południa i wieże główną wraz z dobudowanym w późniejszym czasie budynkiem. Wszystko było otoczone zewnętrznymi, grubymi murami obwodowymi. Archeolodzy przypuszczają również, że były one połączone wieżami narożnymi.

Interesującym i niejako pozwalającym dokładniej datować zamek elementem były oskarpowania. Wiele aspektów pozwala sądzić, że jest to zamek krzyżacki jednak tego typu oskarpowanie było praktycznie niespotykane w architekturze zakonu. Dzięki takim detalom historycy dochodzą do wniosku, że zamek powstał za czasów władania piastów, więc w drugie połowie XIV wieku, a kontynuacji podjął się zakon krzyżacki.

Zamek w Bobrownikach XX wiek

Kolejni właściciele warowni

Około 1352 roku zmarł Władysław Garbaty przez co zamek przeszedł w ręce Kazimierza Wielkiego. On zaś chciał ofiarować zamek adoptowanemu przez władcę Kazimierzowi Słupskiemu, który miał według planów monarchy piastowskiego być jego następcą, do czego nigdy nie doszło. 

W międzyczasie doszło do kilku istotnych zmian przez co ostateczny następca Kazimierza Wielkiego Ludwik Węgierski oddał zamek Władysławowi Opolczykowi. 

Zamek w Bobrownikach odwiedzany przez władców Rzeczypospolitej

Ze źródeł wiadomo nam, że zamek w Bobrownikach, jako część zabudowań warownych, był wielokrotnie odwiedzany przez władców Polski. Trzykrotnie w latach 1358, 1364 i 1365 przez Kazimierza Wielkiego, również wielokrotnie bywał w nim Władysław Jagiełło. 

Historycy mówią o kilku oblężeniach zamku, w tym słynnym wynikającym z konfliktu między Władysławem Opolskim a królem Władysławem Jagiełłą. Zamek nie ucierpiał wtedy zbytnio, ponieważ oblężenie wojsk polskich zaliczane jest do nieudanych. Późniejsze lata nie były tak łaskawe dla zamku w Bobrownikach. Zamek zdobył zakon krzyżacki pod dowództwem Urlyka von Jungingena. W ręce polski zamek w Bobrownikach wrócił dopiero w 1410 roku, najprawdopodobniej już po bitwie pod Grunwaldem.

Za czasów wojny trzynastoletniej więziono w siedzibie królewskiego starosty, czyli zamku w Bobrownikach krzyżackich dostojników.

Próba renowacji warowni

W XVI wieku przebudowano zamek mieszkalny, ale wiek później mimo prowadzonych renowacji zamek chylił się ku upadkowi. W czasie potopu szwedzkiego został spalony, przez co zaczął w znacznie szybszym tempie popadać w ruinę. Jednak do kompletnego zniszczenia zamku przyczyniła się natura, a dokładniej wylew Wisły w XVIII wieku. 

Do niczego nie nadający się zamek w Bobrownikach został stopniowo rozebrany przez lokalnych mieszkańców, kamienie wykorzystywali oni do budowy okolicznych zabudowań. Między innymi, mieszkańcy Bobrownik i okolic wznieśli dzięki pozyskanemu z zamku kamieniowi kościoła w Bobrownikach. 

W taki sposób od XIX wieku u wybrzeży Wisły możemy podziwiać malowniczą ruinę z bogata historią. 

Ciekawostek nigdy za wiele

W połowie XIX wieku na gruzowisku lokalna ludność wybudowała karczmę ciesząca się dobrą sławą i sporą klientelą. 

świadczyć o tym może między innymi fakt, że gospoda nieprzerwanie działała aż do lat 20 ubiegłego wieku. 

To właśnie dzięki nim dziś wiemy tak dużo na temat zamku w Bobrownikach. Choć samego wyglądu i konstrukcji nie do końca udało się poznać, to dzięki wykopaliskom udało się ustalić kilka faktów. Badania przeprowadzono na przełomie lat 70 i 80 XX wieku. 

Dziś wstęp do zabudowań warownych, zamek w Bobrownikach, a raczej na jego ruiny jest bezpłatny. Dzięki temu każdy może podziwiać resztki wspaniałej budowli, której historia sięga XIV wieku.

źródła zdjęć: medievalheritage.eu polskiezamki.pl polskiezabytki.pl pinterest.com polska-org.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *