Mauzoleum klasycystyczne, cenotaf Izaaka Newtona

W epoce klasycyzmu bardzo znanym i cenionym architektem francuskim był Etienne-Louis Boullée. Urodzony w roku 1728 w Paryżu, już od małego wieku wykazywał zainteresowania i zdolności w dziedzinie inżynierii i sztuki.  Był studentem pod kierownictwem znanych nazwisk takich jak Jacquesa-François Blondela, Germaina Boffranda czy Jean-Laurenta Le Geaya.

Od nich nauczył się wiele, wprowadzili go w świat architektury klasycystycznej oraz neoklasycystycznej. Dzięki swojemu talentowi ale też i chęci do nauki został wybrany do prestiżowej Akademii Królewskiej Architektury mieszczącej się nie tylko we Francji ale na całym świecie. W tym też czasie został głównym architektem Fryderyka II z Prus, najdłużej panującego króla Prus.

Inne projekty Etienne Boullée

W swojej karierze zaprojektował także sporo domów prywatnych, willi i hoteli. Wiele z nich nie przetrwało niestety do naszych czasów. Warto jednak wyróżnić projekty, takie jak Hôtel de Brunoy, który został rozebrany w latach 30 ubiegłego wieku, czy Hôtel Alexandre w okolicach Paryża.

Dla Boullée ważne było, aby architektura była praktyczna, ale też miała swoją doktrynę. Takie podejście nazwane zostało  z francuskiego architekturą parlante, czyli tłumacząc architekturą mówioną. Miało to istotny wpływ na elementy szkolenia w Beaux-Arts, bardzo wpływowej Szkole Sztuk Pięknych.

Takie podejście było jednym z najważniejszych, później uznanych za symbol idei oświecenia. Dążąc do maksymalnego uproszczenia i zgeometryzowania bryły, podążał on za ideami wypracowanymi przez starożytnych Rzymian.

Najwybitniejszy z jego projektów

Na podstawie tych ideałów Etienne Boullée stworzył kulistą formę cenotafu – czyli pustego grobowca – Newtona. To jednocześnie najbardziej podziwiany ale też radykalny projekt Boulléego. Kształt ogromnej kuli o średnicy ok. 150 metrów miał pełnić funkcje pustego grobu, w którym nie planowano ostatecznie pochować naukowca. Z ciekawostek dodam, że miejscem ostatecznego spoczynku Newtona jest londyńskie opactwo Westminister.

Cenotaf jako połączenie dwóch charakterów

Cenotaf Izaaka Newton uznaje się za połączenie uwielbianego przez jego architekta charakteru „metaforycznego” oraz „symbolicznego”. Metaforyczny charakter budowli zawiera się w kulistości jej kształtu. Ma to być nawiązanie do globu, a tym samym, widziany od wewnątrz ma mieć odniesienie do sklepienia niebieskiego. Interesujące jest to, że gwiazdy miały zostać utworzone z lejowatych otworów przebitych w skorupie sklepienia. Skutkowało to punktowym wlewaniem się światła dziennego do wnętrza.

Bo właśnie bardzo dokładnie było przemyślane oświetlenie wewnątrz cenotafu. O ile w dzień zapewniały to przeprucia sklepienia, tak w nocy przestrzeń oświetlana była przez wielkich rozmiarów lampę.

Symbolizm możemy za to dostrzec w przestrzeni, która została określona jako „osiemnastowieczna, panteistyczna reinterpretacja starożytnego rzymskiego Panteonu”.

Zewnętrzne opracowanie cenotafu

Patrząc z oddali, całość była niezwykle prosta, ale także monumentalna i efektowna. Okalające kulę rzędy cyprysów – drzew żałobnych – przełamywały oraz harmonizowały ciężkość materiałów z naturą. Poprzez równomierne rozmieszczenie drzew po okręgu, możemy odnieść wrażenie jakoby kula bezustannie obracała się wokół własnej osi.

Przepiękny projekt, choć nigdy nie zrealizowany po dziś dzień zachwyca. Nie tylko znawców sztuki, inżynierii czy nawet historii, ale także nas – miłośników architektury.

źródło zdjęcia wyróżniającego: gallica.bnf.fr

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *